Pieniądze po zmarłym mogą czekać w ZUS nawet kilkanaście lat. Kto może je otrzymać?
Nie wszyscy wiedzą, że po śmierci bliskiej osoby można otrzymać pieniądze zgromadzone na jej subkoncie w ZUS. Co ważne, nawet jeśli od śmierci minęło kilkanaście lat, nie musi to oznaczać utraty prawa do tych środków. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnia, kto może się o nie ubiegać, kiedy przysługuje wypłata i jakie formalności trzeba załatwić.
Nie wszystkie składki emerytalne przepadają wraz ze śmiercią ubezpieczonego. Część pieniędzy zapisanych na subkoncie w ZUS, a także zgromadzonych w Otwartych Funduszach Emerytalnych (OFE), może zostać przekazana osobom uprawnionym. Nie dzieje się to jednak automatycznie, a zasady zależą m.in. od wieku zmarłego, jego sytuacji emerytalnej oraz tego, czy wskazał osoby uprawnione do otrzymania pieniędzy.
Kto może odziedziczyć pieniądze z ZUS?
Subkonto jest częścią indywidualnego konta emerytalnego, na której zapisywana jest część składek. W przeciwieństwie do podstawowego konta emerytalnego środki na subkoncie mogą podlegać dziedziczeniu.
Nie każdy ubezpieczony ma jednak takie subkonto. Osoby urodzone przed 1949 rokiem go nie posiadały. W przypadku urodzonych w latach 1949–1968 subkonto zakładano osobom należącym do OFE. Natomiast urodzeni po 1968 roku mają je niezależnie od członkostwa w funduszu.
Pieniądze może otrzymać nie tylko najbliższa rodzina. Ubezpieczony ma prawo wskazać jedną lub kilka osób uprawnionych do otrzymania środków po jego śmierci. Może to być współmałżonek, dziecko, ale również osoba niespokrewniona, np. przyjaciel. Jeśli nikogo nie wskazano, środki wchodzą w skład spadku.
Istotne znaczenie ma wspólność majątkowa małżeńska. Jeśli obowiązywała, połowa środków zgromadzonych w czasie jej trwania przypada żyjącemu małżonkowi. Nie jest jednak wypłacana w gotówce, lecz przekazywana na jego subkonto w ZUS i odpowiednio na rachunek w OFE. Pozostała część podlega podziałowi między osoby wskazane przez zmarłego lub spadkobierców.
Przy rozdzielności majątkowej małżonek nie otrzymuje automatycznie połowy środków, ale może być uprawniony do ich otrzymania na innych zasadach.
Nie po każdym zmarłym można otrzymać pieniądze
ZUS zwraca uwagę na istotne ograniczenie. Jeżeli zmarły ukończył 65 lat i miał już przyznaną emeryturę docelową, środki z subkonta zostały uwzględnione przy obliczaniu jego świadczenia i co do zasady nie podlegają już dziedziczeniu.
Istnieje jednak wyjątek. Jeżeli emeryt zmarł przed upływem trzech lat od miesiąca, od którego po raz pierwszy wypłacono mu emeryturę docelową, osoby uprawnione mogą otrzymać tzw. wypłatę gwarantowaną. Jest to jednorazowe świadczenie, którego wysokość zależy od indywidualnej sytuacji zmarłego.
Po upływie tego trzyletniego okresu wypłata gwarantowana nie przysługuje.
Natomiast gdy posiadacz subkonta umiera przed osiągnięciem wieku emerytalnego, zgromadzone środki podlegają dziedziczeniu.
Minęło 10 czy 15 lat? Wciąż można złożyć wniosek
To jedna z najważniejszych informacji przekazanych przez ZUS. Nie ma terminu, w którym trzeba wystąpić o wypłatę środków z subkonta.
Oznacza to, że również osoby, które straciły bliskich wiele lat temu, mogą sprawdzić, czy przysługują im pieniądze. Sam upływ czasu nie przekreśla takiej możliwości.
Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku dojdzie do wypłaty. ZUS musi ustalić m.in., czy zmarły posiadał subkonto i czy zgromadzone środki nadal podlegają podziałowi.
Co ciekawe, pieniądze może otrzymać również osoba, która odrzuciła spadek, jeśli wcześniej została wskazana przez zmarłego jako uprawniona do środków z subkonta. W takim przypadku prawo do pieniędzy nie wynika bowiem z dziedziczenia spadku.
Gdzie złożyć wniosek?
Procedura zależy od tego, czy zmarły należał do OFE.
Jeżeli był członkiem funduszu, formalności należy rozpocząć właśnie w OFE. Po podziale pieniędzy fundusz przekazuje do ZUS informacje o osobach uprawnionych i ich udziałach. Ma na to 14 dni. ZUS ma następnie trzy miesiące od otrzymania informacji na realizację wypłaty z subkonta. Nie trzeba składać drugiego wniosku.
Jeżeli zmarły posiadał wyłącznie subkonto w ZUS, należy złożyć wniosek na formularzu USS. Dotyczy to także sytuacji, gdy wszystkie środki z OFE zostały wcześniej przeniesione do ZUS w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa, a członkostwo w funduszu ustało.
Osoby, które nie wiedzą, do jakiego OFE należał zmarły, mogą uzyskać tę informację w ZUS. Muszą jednak wykazać interes prawny, np. przedstawiając prawomocne postanowienie sądu o nabyciu spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
ZUS przypomina także, że każdy posiadacz subkonta może wcześniej wskazać osoby, które otrzymają zgromadzone środki