40 łomżyńskich lat Bogdana Szczepańskiego
Skończyła się pewna epoka. Ceniony kompozytor, aranżer i multiinstrumentalista Bogdan Szczepański zakończył etatową pracę w Filharmonii Kameralnej im. Witolda Lutosławskiego oraz Teatrze Lalki i Aktora. Trudno sobie bez niego wyobrazić kulturalną panoramę miasta, ale zamierza do Łomży wracać, tak jak na niedawny koncert filharmoników z wybitnym jazzmanem Adamem Makowiczem, dla którego był równorzędnym partnerem.
Lista twórczych i artystycznych dokonań Bogdana Szczepańskiego jest imponująca, ale oficjalne przejście na emeryturę w żadnym razie nie oznacza kresu jego aktywności.
– Przeszedłem na emeryturę w orkiestrze, przeszedłem na emeryturę w teatrze, ale nie zrezygnowałem z działalności – rozwiewa wątpliwości Bogdan Szczepański.

– W dalszym ciągu komponuję, występuję, gram w spektaklach teatralnych. Jestem też związany z dziecięco-młodzieżową, bardzo często nagradzaną na różnych festiwalach grupą teatralną spod Rabki, Lalkarze ze Spytkowic, gdzie jestem etatowym kompozytorem muzyki do ich spektakli – mam co robić i mam nadzieję, że potrwa to jeszcze długo.
Planów na przyszłość jest sporo, a ja nie jestem z gatunku z tych, co siadają rano przed telewizorem z puszką piwa i z gazetą, co trwa do wieczora.

Emerytem stał się formalnie w sierpniu, ale już na początku października ponownie wystąpił z Filharmonią Kameralną, bo nie mógł sobie odmówić przyjemności zagrania kolejnego koncertu z mistrzem Makowiczem, jednym z najwybitniejszych polskich jazzmanów.
– Był to element decydujący – mówi Bogdan Szczepański. – Tu mała anegdotka, bo przed kilku laty miało dojść do koncertu pewnej orkiestry z Adamem Makowiczem i ponoć pan Adam postawił warunek, że zagra, jeśli będzie też ten kontrabasista z Łomży. Dlatego teraz też przyjechałem specjalnie dla pana Adama i tym bardziej mnie cieszy, że znowu chciał ze mną zagrać. Kiedy byłem jeszcze uczniem podstawowej szkoły muzycznej w Bydgoszczy, miałem 13-14 lat, udało mi się wcisnąć na recital solowy Adama Makowicza. Było to coś nieprawdopodobnego, co wyprawiał z fortepianem, jak grał, jak improwizował. I nigdy w życiu bym nie pomyślał, że po kilkudziesięciu latach będę z nim grał!
Muzyczne początki
Bogdan Szczepański to klasycznie wykształcony kontrabasista, absolwent Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy, ale zawsze szukał w muzyce czegoś więcej: jazz, muzyka teatralna, elektroniczna i improwizowana dawały mu twórczą swobodę. Zaczynał od fortepianu, aby w wieku 12 lat ostatecznie wybrać kontrabas.
– Miałem to niesamowite szczęście, że w Bydgoszczy chodziłem do podstawowej szkoły muzycznej, łączącej przedmioty muzyczne z tymi ogólnokształcącymi, a później do liceum – wspomina Bogdan Szczepański. – A zaczynałem jeszcze wcześniej, od ogniska muzycznego, więc przeszedłem cały ten cykl, aż do końca studiów. I bardzo szybko spotkałem tam wspaniałych ludzi, np. kolegę, który mając 11-12 lat grał na weselach ze swoimi braćmi jako pianista, więc na przerwach wspaniale wymiatał różne rozrywkowe kawałki. Jako nastolatek, już grając na kontrabasie, szybko nawiązałem kontakt z klasą perkusistów, prowadzoną przez wspaniałego perkusistę Mirosława Żytę, który uczył nie tylko klasyki, ale też rozrywki i jazzu. Jego uczniami byli wspaniały wibrafonista Karol Szymanowski, Jacek Pelc i Piotrek Biskupski, więc jak zasiadali za zestawem, to potrzebny był również bas i tak sobie muzykowaliśmy. Tam zetknąłem się z jazzem.

Jazz zachwycił go nieskrępowaną swobodą, ale nie ograniczał się tylko do niego, będąc już w bardzo młodym wieku wszechstronnym muzykiem o szerokich zainteresowaniach.
– Graliśmy dużo amerykańskiej muzyki, prawdziwego jazzu – opowiada Bogdan Szczepański. – Miałem też etap folklorystyczny, bo był potrzebny kontrabasista do kapeli ludowej zespołu pieśni i tańca szkoły rolniczej w Karolewie. Mieliśmy nawet przyjemność występować z okazji ogólnopolskich obchodów Dnia Nauczyciela w głównej sali Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Tam chcieliśmy sobie pograć z Maciejem Świtońskim, znakomitym pianistą i kompozytorem, ale teraz profesorem, wybitnym chirurgiem-onkologiem. Udało nam się znaleźć salę z koncertowym fortepianem i zaczęliśmy grać, improwizować. Aż tu wpada jakaś pani i krzyczy, że bezcześcimy taki wspaniały instrument, że może na nim grać tylko akompaniator zespołu Gawęda, bo to jest ich sala prób (śmiech). Był też taki zespół poezji śpiewanej Mała Sprawa: dwie klasyczne gitary, flet, kontrabas i śpiew. Jeszcze jako uczniowie szkół średnich zostaliśmy wysłani na festiwal piosenki studenckiej, braliśmy też udział w innych festiwalach, gdzie udało nam się zdobyć kilka nagród. Graliśmy też koncerty, pamiętam np. finisaż wystawy Jerzego Dudy-Gracza w bydgoskim BWA. Ta poezja wróciła dużo później, kiedy zacząłem współpracę z Markiem Gałązką i jego grupą Po Drodze, popularyzatorem i piewcą poezji Edwarda Stachury, a byłem już wtedy związany z łomżyńskim teatrem, muzyką teatralną w kraju i na świecie, i z tutejszą orkiestrą.
Łomżyńska przygoda na lata
Bogdan Szczepański przeprowadził się do Łomży w roku 1986, jako młody, ale już doświadczony muzyk. Szybko stał się filarem Łomżyńskiej Orkiestry Kameralnej (obecnie Filharmonia Kameralna im. Witolda Lutosławskiego– red.), a wraz z Henrykiem Gałą i Przemysławem Karwowskim współtwórcą Państwowego Teatru Lalek (obecnie Teatr Lalki i Aktora – red.), gdzie pełnił funkcję kierownika muzycznego i bardzo dużo komponował.
– Graliśmy sporo koncertów z Łomżyńską Orkiestrą Kameralną, był też Państwowy Teatr Lalek (obecnie Teatr Lalki i Aktora – red.) – mówi Bogdan Szczepański. – Dosyć szybko założyłem też taki nietypowy zespół kameralny Basso Continuo, składający się z kontrabasu i dwóch fagotów, na których grali Mirosław Dziewa i Elżbieta Kotelczuk, i przez kilka lat byliśmy eksportowym kameralnym zespołem łomżyńskim. Mieliśmy też trio z flecistą Jackiem Krupą i pianistą Janem Suchodołą, grywaliśmy też z gitarzystą Dariuszem Boguskim – działo się naprawdę wiele i było zapotrzebowanie na takie koncerty.

Na początku lat 90. uaktywnił się też jako twórca muzyki elektronicznej, czego efektem były pionierski album „Dies”, wydany na CD przez niemiecką wytwórnię Neue Dimension, kaseta „Złe sny” oraz kolejne nagrania utrzymane w tej stylistyce.
– Tak było – potwierdza Bogdan Szczepański. – I mogę pozwolić sobie na odrobinę samochwalstwa (śmiech), bo jest to też jedna z pierwszych w Polsce płyt kompaktowych, wydanych nie przez państwowe wydawnictwo, do tego była sfinansowana prywatnie, również z udziałem finansowym Wojewódzkiego Domu Kultury. Ale ta moja przygoda z muzyką elektroniczną również sięga lat 70., ponieważ pochodzę z rodziny o umysłach ścisłych. Mój tata był elektronikiem, brat jest elektronikiem, siostra była z zawodu chemikiem. I wśród nich ja, zajmujący się muzyką! (śmiech). W domu zawsze było pełno tranzystorów, różnych lamp i układów scalonych, więc siłą rzeczy nie pozostało mi nic innego, jak połączyć te dwie dziedziny. Udało mi się nawet wygrać taki ogólnopolski konkurs na stworzenie instrumentu elektronicznego i nagranie na nim muzyki. Zbudowałem więc może trochę prymitywny, ale jednak działający syntezator. Nagrodą był udział w programie telewizyjnym, ale czymś znacznie dla mnie ciekawszym była wizyta w Studio Eksperymentalnym Polskiego Radia w Warszawie, gdzie można było przymierzyć się do dwóch syntezatorów, pożyczonych od Czesława Niemena, kosztujących wtedy niesamowite pieniądze. Później był już czas, ze domy kultury miały pieniądze, więc WDK stał się posiadaczem, rewelacyjnych jak na tamte lata, syntezatorów. Miałem do nich dostęp, później teatr dokupił dla mnie syntezator.

Bywało więc, że nie tylko komponował, ale wykonywał też muzykę na żywo podczas spektakli. – Dawno temu zdarzało się coś takiego, był taki jeden spektakl „Furka Purka” – przypomina sobie Bogdan Szczepański. – Został on również przetłumaczony na szwajcarski niemiecki („Furka Purka und die Zauberringe” – red.) i muzykę, którą napisałem i wykonywałem na fortepianie, rozpisałem na zespół w składzie klarnet, akordeon, syntezator i kontrabas. Z tym jeździliśmy po Szwajcarii, razem z Henrykiem Gałą, Wiesławem Wasikiem, Janem Suchodołą i Mirosławem Kotleczukiem, występując w szkołach.
Czas podsumowań i nowych artystycznych planów
Lista dokonań, osiągnięć, nagród i płytowych nagrań Bogdana Szczepańskiego robi wrażenie, ale zapytany, które z osiągnięć ze swego dorobku ceni najbardziej, artysta zaskakuje.
– Kiedyś Janusz Papaj, białostocki radiowiec i dziennikarz, udostępniał nieznanym ludziom studio, w którym można było nagrać piosenkę, która była emitowana i uczestniczyła w konkursie, bo słuchacze wybierali spośród iluś takich utworów ten, który podoba im się najbardziej – mówi Bogdan Szczepański. – Zdarzyło mi się kilka takich piosenek napisać i chociaż nie znalazły się na żadnym topie, to jednak po latach, kiedy odnalazłem stare taśmy, to mam satysfakcję, bo okazało się, że troszeczkę wyprzedziłem tamte czasy, przełomu lat 80. i 90. Cenię też bardzo udział w Białostockim Studio Muzyki Eksperymentalnej Polskiego Radia Białystok. Nawet niedawno wydarzyło się coś bardzo przyjemnego, bo odbyło się spotkanie z ówczesnym realizatorem Krzysztofem Nowakowskim, mogliśmy więc powspominać te dawne czasy w studio. Pamiętam, że zdobyliśmy z Krzyśkiem nagrodę na jakimś międzynarodowym festiwalu, za muzykę tak dziwną i eksperymentalną, że jeszcze dzisiaj można ją uznać za dziwaczną (śmiech).

Nie ma za to żadnych zaskoczeń co do dalszych planów, bowiem Bogdan Szczepański nadal zamierza komponować, występować i pracować twórczo.
– Jestem w tej chwili szczęśliwym emerytem, ale nie zwalniam tempa – podsumowuje Bogdan Szczepański. – Mam w Olsztynie swoje studio – kiedy znajomi pytają, po co mi tyle instrumentów i klawiatur, odpowiadam, że jestem Jean Michel Jarre dla ubogich (śmiech).
Uchylę tutaj rąbek tajemnicy, że powoli przygotowuję koncert muzyki elektronicznej z odpowiednią oprawą świetlną, ale w tym dawnym stylu, lat 70. i 80. Będę też wracał do Łomży jako muzyk gościnny podczas koncertów Filharmonii Kameralnej, ale z zastrzeżeniem, że tylko na koncerty rozrywkowe, gdzie będę mógł, tak jak z mistrzem Makowiczem, zagrać jazz na amplifikowanym kontrabasie, albo na gitarze basowej, wychodząc poza sztywne ramy nutowego zapisu, bo na klasyczne koncerty, jak widzę, mam tutaj godnych następców.
Wojciech Chamryk














