125 lat temu urodził się Prymas Tysiąclecia, Łomżyniak Stefan Wyszyński - ::4lomza.pl:: Regionalny Portal

Stefan był synem miejscowego organisty Stanisława Wyszyńskiego i Julianny z domu Karp. Pierwsze lata życia spędził w Zuzeli. W 1910 roku rodzina przeniosła się do Andrzejewa, gdzie niedługo później zmarła jego matka. Dwa lata później młody Wyszyński rozpoczął naukę w Warszawie. Wybuch I wojny światowej i działania wojenne sprawiły jednak, że w 1915 roku trafił do Łomży. To właśnie tutaj przeżył ważny fragment swojej młodości. 

Uczeń z Krzywego Koła

W latach 1915–1917 Stefan Wyszyński uczył się w Prywatnej Siedmioklasowej Szkole Handlowej Męskiej, mieszczącej się w budynku na rogu dzisiejszych ulic Dwornej i Sadowej. W 1916 roku placówkę przekształcono w ośmioklasowe Gimnazjum Polskie. Późniejszy prymas mieszkał na stancji prowadzonej przez profesora Kazimierza Kęsickiego przy ulicy Krzywe Koło, niedaleko klasztoru ojców kapucynów. 

Wychowawca wymagał od mieszkających na stancji chłopców uczestniczenia w nabożeństwach. W Adwencie budził ich wcześniej, aby przed lekcjami zdążyli na roraty w kościele św. Michała Archanioła, dzisiejszej katedrze. Wyszyński po latach wspominał, że stał zwykle w jednym z jej bocznych zakątków i w tajemnicy modlił się o kapłańskie powołanie.

To właśnie do tych doświadczeń odnosiły się jego późniejsze słowa: „właśnie tutaj, w Łomży, kształtowało się moje powołanie kapłańskie”. Zdanie to umieszczono później na pomniku Prymasa Tysiąclecia stojącym przed katedrą. 

Łomżyński okres jego młodości miał również wymiar patriotyczny. Wyszyński działał w skautingu i uczestniczył w zbiórkach organizowanych między innymi w lasach drozdowskich. Za zakazaną przez niemieckie władze działalność został ukarany chłostą. Wspomnienie tej kary zachował do końca życia. 

Po zakończeniu nauki w Łomży wyjechał do Liceum Piusa X i seminarium we Włocławku. Święcenia kapłańskie przyjął 3 sierpnia 1924 roku, dokładnie w dniu swoich 23. urodzin. W 1946 roku został biskupem lubelskim, a dwa lata później arcybiskupem gnieźnieńskim i warszawskim oraz prymasem Polski. W latach 1953–1956 był więziony przez władze komunistyczne. Po uwolnieniu przeprowadził Kościół w Polsce przez Wielką Nowennę i obchody tysiąclecia chrztu Polski. Zmarł 28 maja 1981 roku, a 12 września 2021 roku został ogłoszony błogosławionym. 

Prymas wracał do Łomży

Łomża pozostała dla niego nie tylko wspomnieniem młodości. Największa z jego wizyt odbyła się 6 i 7 sierpnia 1966 roku podczas diecezjalnych uroczystości Milenium Chrztu Polski. Do Łomży przybyło wówczas ponad 40 biskupów, wśród nich kardynał Karol Wojtyła. Komunistyczne władze próbowały zmniejszyć frekwencję na uroczystościach religijnych, organizując w tym samym czasie konkurencyjne obchody państwowe i imprezy w Łomży oraz okolicznych miejscowościach. 

Podczas tego pobytu prymas odwiedził także klasztor kapucynów i jego tarasowy ogród. Powróciły wspomnienia z lat szkolnych, gdy jako uczeń mieszkający przy Krzywym Kole zaglądał wraz z kolegami przez klasztorny parkan. 

Prymas tysiąclecia był w Łomży także 18 września przy okazji przekazania kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej. Kolejny raz przyjechał 28 sierpnia 1969 roku na pogrzeb biskupa łomżyńskiego Czesława Falkowskiego. 5 kwietnia 1970 roku przewodniczył konsekracji nowego ordynariusza diecezji, biskupa Mikołaja Sasinowskiego. Właśnie wtedy w łomżyńskiej katedrze złożył jedno z najbardziej osobistych wyznań dotyczących jego związku z miastem: „Jestem Łomżyniakiem z krwi i kości, i nim pozostanę”. 

Ostatni z wymienianych pobytów przypadł na 6 i 7 września 1975 roku. Łomża obchodziła wówczas 50-lecie powstania diecezji. W mieście odbyły się sesja naukowa oraz obrady plenarne Konferencji Episkopatu Polski z udziałem kardynałów Stefana Wyszyńskiego i Karola Wojtyły. 

Łomżyńskie ślady Prymasa

Pamięć o Stefanie Wyszyńskim jest w Łomży obecna do dziś. Przed katedrą stoi jego pomnik, poświęcony 4 sierpnia 2001 roku przez prymasa Józefa Glempa podczas obchodów setnej rocznicy urodzin. Na budynku dawnej szkoły przy ulicy Dwornej 18 znajduje się tablica przedstawiająca młodego Stefana Wyszyńskiego. Odsłonięto ją 19 września 2021 roku, tydzień po jego beatyfikacji. Jego imię noszą także Szkoły Katolickie, Szpital Wojewódzki oraz ulica przy ołtarzu papieskim noszą jego imię. Od 2023 roku błogosławiony kardynał Stefan Wyszyński jest również patronem powiatu łomżyńskiego. 

Zuzela była jego pierwszym domem, Andrzejewo miejscem rodzinnych doświadczeń, ale to w Łomży młody Stefan podjął świadomą decyzję o wyborze kapłaństwa. Dlatego 125. rocznica urodzin Prymasa Tysiąclecia nie jest dla ziemi łomżyńskiej jedynie wspomnieniem wielkiej postaci z podręczników historii. Jest rocznicą człowieka, który stąd wyszedł i nawet jako przywódca polskiego Kościoła nie przestał nazywać siebie Łomżyniakiem.

https://katedra.4lomza.pl/archiwum/prymas.htm