Łomżyńskie „Archiwum X”. Pięć niewykrytych zabójstw nadal w zainteresowaniu prokuratury
Czternaście spraw sprzed lat spełniło kryteria kwerendy przeprowadzonej w Prokuraturze Okręgowej w Łomży i jednostkach jej podległych. Chodzi o najpoważniejsze przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, umorzone m.in. z powodu niewykrycia sprawcy. Obecnie w zainteresowaniu łomżyńskiej prokuratury pozostaje pięć takich spraw. Wszystkie dotyczą zabójstw.
Prokuratura Okręgowa w Łomży informuje, że kwerenda spraw z tzw. Archiwum X, czyli najcięższych przestępstw, do których śledczy wracają po latach, objęła sprawy z okresu od 1 marca 1986 roku do 31 grudnia 2025 roku. Nie chodziło jednak o wszystkie umorzone postępowania, ale o najpoważniejsze kategorie spraw: zabójstwa, usiłowania zabójstw oraz wybrane przypadki bezprawnego pozbawienia wolności, gdy nie odnaleziono pokrzywdzonego. W odniesieniu do zabójstw i usiłowań zabójstw brano pod uwagę postępowania wszczęte od 1 marca 1986 roku do 31 grudnia 2008 roku, które następnie zostały umorzone z powodu niewykrycia sprawcy, przedawnienia albo zakończyły się uniewinnieniem po wcześniejszym skierowaniu aktu oskarżenia. W przypadku pozbawienia wolności analizowano sprawy z okresu od 1 kwietnia 2001 roku do 31 grudnia 2008 roku, również zakończone umorzeniem z powodu niewykrycia sprawcy.
Łącznie takich postępowań było 14. Jak wynika z odpowiedzi zastępcy Prokuratora Okręgowego prokurator Doroty Leszczyńskiej, koordynującej sprawy Archiwum X w jednostce, dotyczyły one głównie zabójstw z art. 148 par. 1 kodeksu karnego, ale także kwalifikowanych typów zabójstwa oraz czynów z art. 149 kodeksu karnego, czyli dzieciobójstwa. Obecnie w sferze zainteresowania Prokuratury Okręgowej w Łomży pozostaje pięć spraw ujętych w tej kwerendzie. Wszystkie były prowadzone w kierunku zabójstwa i zostały umorzone z powodu niewykrycia sprawcy.
Największą nadzieją w sprawach sprzed lat pozostają nowe metody badawcze. Prokuratura wskazuje przede wszystkim na badania genetyczne, które pozwalają wyodrębniać nowe profile DNA albo porównywać stare profile z danymi ujawnionymi dzięki nowszym badaniom. Znaczenie mają także badania daktyloskopijne, czyli odcisków palców, oraz kryminalistyczne bazy danych, w tym AFIS i Baza Danych DNA.
Śledczy podkreślają również rolę biegłych psychologów, tzw. profilerów, którzy na podstawie akt i dostępnych informacji mogą przygotować portret psychologiczny sprawcy. Po latach znaczenie mogą mieć także nowe relacje świadków, informacje od osób trzecich czy informatorów.
Z danych Prokuratury wynika, że od 2020 roku do pierwszego półrocza 2026 roku w Prokuraturze Okręgowej w Łomży i jednostkach jej podległych prowadzono 42 postępowania dotyczące zabójstwa z art. 148 kodeksu karnego oraz dwa postępowania dotyczące czynu z art. 149.
W 21 sprawach o zabójstwo skierowano do sądu akt oskarżenia. W 18 zapadły wyroki skazujące, w dwóch postępowania sądowe nadal się toczą, a w jednej sprawie zapadł wyrok uniewinniający. Jedno postępowanie przygotowawcze w sprawie zabójstwa zostało umorzone wobec niewykrycia sprawcy. W pozostałych przypadkach zapadały inne decyzje merytoryczne.
W sprawach z art. 149 kodeksu karnego w jednym przypadku śledztwo umorzono z powodu niewykrycia sprawcy, a w drugim na innej podstawie procesowej.
W pięciu niewykrytych zabójstwach z dawnego „Archiwum X” nadal może pojawić się nowy ślad, nowy wynik badań albo informacja, która po latach pozwoli wrócić do pytania najważniejszego: kto zabił
