Kurpianki, wycinanki i wróble z Chętnikiem

Fot. Fundacja Adama Chętnika

Trójka artystów street art przez 6 dni tworzyła w Nowogrodzie nad Narwią murale - malowidła na ścianach budynków. Mona Tusz, Mgr Mors i Dariusz Paczkowski pięć dzieł sztuki umieścili w przestrzeni publicznej Nowogrodu, a jedno w Kadzidle. Od 4 lat także inni artyści przybywali na wzgórze nad Narwią, dzięki Katarzynie Chętnik, prawnuczce i prezes Fundacji Adama Chętnika (1885 – 1967), etnografa i współtwórcy Skansenu Kurpiowskiego. Unikalny i piękny Skansen w przyszłym roku będzie świętować 100-lecie istnienia.

Festiwal na wzgórzu nad rzeką sprawił, że do Nowogrodu zawitały murale, inspirowane folklorem, kulturą kurpiowską i postacią Adama Chętnika. Przypomnijmy, że dotychczas powstało 20 murali, z racji festiwalu: 6 w 2023 roku, 2 w 2024 r., 6 w 2025 r., 6 w edycji tegorocznej plus drobne prace na ścianach w konwencji street art – sztuki ulicy. Organizatorem jest Fundacja Adama Chętnika, która zaprosiła do współpracy artystów i instytucje, w tym samorząd Gminy Nowogród. Warto dodać, że na Wielkanoc 2026 r. na płocie w pobliżu Urzędu Gminy Dariusz Paczkowski namalował 3 obrazy w stylu streetartowym. To: 1. dwa ptaki z profilu naprzeciwko siebie; 2. wzorowane na kurpiowskie wycinanki 3 tzw. leluje (lilie z motywami ozdobnymi), u podstawy których stoją głowami ku sobie: kogut i słoń, trzy pingwiny i nosorożec, dinozaur i kogut, tworzące tryptyk – oto głos ostrzegawczy w dobie kryzysu klimatycznego od 55-letniego artysty, rodem z Grudziądza; 3. portrety małżonków, współtwórców Skansenu: Adama Chętnika i jego żony fundatorki Zofii Chętnikowej (1893 – 1950). Uhonorował Zofię i Adama też w Warszawie, gdzie na Woli i Żoliborzu można znaleźć ich portrety.

Na ścianie szkoły, biblioteki, kawiarni i domu

Mona Tusz jako jedyna uczestniczyła w czterech edycjach festiwalu, tworząc rok po roku pejzaże z okolic Skansenu: nad wejściem do biblioteki królują błękitne fali Pisy i Narwi, na tle których pełnią wartę dwie dzikie czaple. Po obu ich stronach widnieją kilka razy większe pejzaże w błękicie, m.in., z bobrami, łosiami i sową na drzewie. W tym roku inspirację dla Artystki stanowiła wycinanka, tzw. leluja, we współpracy z Zespołem Kurpiowszczyzna z Myszyńca: ukazuje ptaki i jest umieszczona na kolumnach przed wejściem do przybytku czytelnictwa. Natomiast Mgr Mors bohaterką swojego malowidła wielkoformatowego uczynił Kurpiankę legendę: Apolonię Nowak (ur. 1944) z Kadzidła, która w tradycyjnym stroju zdobi ścianę budynku Zespołu Szkół Samorządowych w Nowogrodzie.

Dariusz Paczkowski stworzył dwie mniejsze rozmiarami prace street art, przedstawiające Wiesławę Bogdańską z Kadzidła - portret powstały w hołdzie kurpiowskiej wycinance: jeden przy Kawiarni Marzenie w Nowogrodzie (we współpracy z synem właścicieli), a drugi przy ulicy Kościuszki 30 w Kadzidle. Na ścianie domu u Pana Zenka przy Rynku w Nowogrodzie i na malowidle za Rynkiem Dariusz Paczkowski, dla którego 2027 rok będzie 40-leciem pracy artystycznej, przedstawił Kapelę na Dwa i na Trzy z Nowogrodu. Podczas premiery murali i spaceru Kapela grała melodie Kurpiów. Prezes Chętnik podziękowała ludziom i instytucjom, wspierającym festiwal: Urząd Marszałkowski Białystok, Gmina Nowogród, M-GOK, Muzeum - Skansen, Beata Drzazga, ZSS, Projekt Radomir.

Szacunek dla starszyzny i przekazanie tradycji

Burmistrz Nowogrodu Grzegorz Palka docenia pomysłowość, zaangażowanie, zmysł organizatorski Katarzyny Chętnik, dlatego też w tym roku włączył się w pomoc przy organizacji wydarzenia, które miało w sobotę finał podczas premiery murali, koncertu na wodzie, potańcówki. Burmistrz chciałby także promowania osób, zasłużonych dla Nowogrodu, m.in., jak kowal Edward Królik, folklorystka Teresa Pardo, lutnik Bolesław Olbryś i nestorki z Kobiecego Zespołu Śpiewaczego, w tym artystka ludowa Jolanta Ulatowska. Przyszłoroczna 5. edycja festiwalu i 100 lat Skansenu są świetną okazją, żeby do przestrzeni publicznej wprowadzić więcej ludzi miejscowych, z terenów znad Pisy i Narwi.

Szacunek dla starszyzny Kurpiów i związek tradycji z nowoczesnością to dwa główne hasła, jakimi kierują się organizatorzy festiwalu na wzgórzu. Katarzynie Chętnik i jej Rodzicom zależy, aby ideę etnografa Adama Chętnika promować i urzeczywistniać w działalności, aby przechować bogactwo kultury kurpiowskiej i przekazywać ją młodemu pokoleniu, mieszkańcom, przyjezdnym, turystom. Muzeum Skansen Kurpiowski imienia Adama Chętnika, dzięki pomysłowej inicjatywie ozdabiania miasteczka muralami o charakterze folklorystyczno-przyrodniczym, pozyskało cennego sojusznika. Dolina Narwi i Pisy, zabudowa wiejska i murale ludowe - to atrakcje dla turystów z Polski i świata. Jeśli ostatnio murali przybyło na ścianach w miastach i gminach, proszę o kontakt: mrd@4lomza.pl.

Mirosław R. Derewońko

tel. red. 696 145 146

Czytaj również: